बाजुरा, असार १५ — बाजुराको जगन्नाथ गाउँपालिकाले २३औँ राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव २०८३ भव्य रूपमा मनाएको छ। “जलवायुमैत्री प्रविधि, धानमा आत्मनिर्भरता र समृद्धि” भन्ने राष्ट्रिय नाराका साथ गाउँपालिका अन्तर्गत जुड्डी जिउलामा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरी सामूहिक रूपमा धान रोपाइँ गरिएको हो।
आज असार १५ अर्थात् “मानो रोपेर मुरी उब्जाउने” दिनका रूपमा परिचित छ। किसानका लागि यो दिन विशेष महत्व बोकेको दिन हो। असार १५ मा धान रोपाइँ सम्पन्न गरेपछि दही–चिउरा खाने परम्पराले नेपाली कृषि संस्कृतिलाई झल्काउने गरेको छ।
कृषिमा बढ्दो परनिर्भरता घटाई धान उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धि गर्ने उद्देश्यले नेपाल सरकारले २०६१ सालदेखि प्रत्येक वर्ष असार १५ गते राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव मनाउँदै आएको छ। यस वर्ष देशभर २३औँ राष्ट्रिय धान दिवस विविध कार्यक्रमका साथ मनाइएको हो।
जगन्नाथ गाउँपालिकाको कृषि शाखाको आयोजनामा सम्पन्न कार्यक्रममा जनप्रतिनिधि, गाउँपालिकाका कर्मचारी, कृषक, स्थानीयवासी तथा विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। सहभागीहरूले सामूहिक रूपमा धान रोप्दै कृषि पेशाप्रति सम्मान व्यक्त गरेका थिए।
गाउँपालिकाका कृषि शाखा प्रमुख निरेश कटेलका अनुसार यस वर्षको धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सवको मुख्य कार्यक्रम गाउँपालिका अन्तर्गतको जुड्डी जिउलामा आयोजना गरिएको हो। कार्यक्रममा जलवायुमैत्री कृषि प्रविधिको प्रयोग, धान उत्पादन वृद्धि र कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्ने विषयमा समेत जोड दिइएको उहाँले बताउनुभयो।
गाउँपालिकाका सूचना अधिकारी राजेन्द्र प्रसाद जोशीले धान दिवसले कृषिप्रति युवाको आकर्षण बढाउने, किसानलाई प्रोत्साहन गर्ने तथा परम्परागत कृषि संस्कृतिको संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। उहाँका अनुसार गाउँपालिकाले आगामी दिनमा पनि कृषि उत्पादन वृद्धि र किसानमुखी कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउनेछ।
हरेक वर्ष असार १५ गते मनाइने धान दिवस आज खेतमा काम गरी दही चिउरा खाएर मनाइँदैछ । कामको चटारोले थकित भएका किसानले शक्ति प्राप्तिका लागि दही चिउरा खाने चलन छ ।
गर्मी र खेतीपातीको कामको बेला दही चिउराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ । असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वका रूपमा लिइन्छ । खेतीपातीबाहेक अरु पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाई असार १५ मनाउँछन् ।
यस्तै २०६२ सालदेखि असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवसका रुपमा मनाउन थालिएको हो । कृषिप्रधान देश भएकाले नेपालका धेरै मानिसको पेसा खेतीपाती हो । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् ।
आजका दिन असारे भाकामा लोकदोहोरी गाउँदै छुपुछुपु हिलोमा धान रोपिन्छ । असारमा एकपटक हिलोमा पस्नैपर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ । यस वर्ष असार मध्यसम्म पनि देशका सबै ठाउँमा पर्याप्त मात्रामा वर्षा नभएका कारण हुनुपर्ने जति रोपाइँ हुनसकेको छैन । कति ठाउँमा रासायनिक मलको पनि अभाव छ ।
कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालयले भने पर्याप्त मात्रामा रासायनिक मलको मौज्दात रहेको जनाएको छ ।
बाजुरा, १४ असार ।
बाजुराको स्वामिकार्तिक खापर गाउँपालिका वडा नं. २ मा ‘आमा पहिलो’ कार्यक्रम अन्तर्गत छुटेका बाँकी ४०० भन्दा बढी घरधुरीका आमाहरूलाई खाद्यान्न सहयोग गरिएको छ। आइतबार एक विशेष कार्यक्रमका बीच वडाका भुकाहाँ, बेर्मा र माझगाउँका रैथाने तथा लक्षित परिवारका आमाहरूलाई जनही ५० किलोग्रामका दरले चामल वितरण गरिएको हो।
गाउँपालिकाको गौरवको योजनाका रूपमा रहेको ‘आमा पहिलो’ कार्यक्रम अन्तर्गत यसअघि नै विभिन्न वडामा खाद्यान्न वितरण गरिसकिएको थियो। वडा नं. २ मा प्राविधिक तथा अन्य कारणले छुट्न पुगेका परिवारहरूलाई समेट्दै आइतबार दिउँसो पालिकाले घरदैलोमै पुगेर चामल हस्तान्तरण गरेको हो।
गाउँपालिकाका अध्यक्ष भरत बहादुर रोकायाले खाद्यान्न वितरण गर्दै पालिकाभित्रका कुनै पनि आमाहरू पोषण र खाद्यान्न अभावबाट पीडित हुन नपरोस् भन्ने उद्देश्यले कार्यक्रम ल्याइएको बताउनुभयो।
”हाम्रो पालिकाका आमाहरूको स्वास्थ्य र पोषण हाम्रो पहिलो प्राथमिकता हो। कोही पनि आमा नछुटून् र सबैले स्थानीय सरकार भएको महसुस गर्न सकून् भनेर हामी आफैं गाउँमा पुगेर चामल वितरण गरेका हौं,” अध्यक्ष रोकायाले भन्नुभयो।
पछिल्लो समय गाउँपालिकाले कृषि, स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षालाई जोड दिँदै आएको छ। चामल पाएपछि स्थानीय भुकाहाँ, बेर्मा र माझगाउँका आमाहरूले खुसी व्यक्त गरेका छन्। ग्रामीण क्षेत्रमा खाद्यान्नको संकट भइरहने समयमा पालिकाले ५० किलो चामल हातमा थमाइदिएपछि स्थानीयहरूले स्थानीय सरकारको यो कदमको निकै प्रशंसा गरेका छन्।